NGÃ BA GIỒNG

Ngã Ba Giồng xã Xuân Thới Thượng là vùng đất chuyển tiếp giữa cánh đồng phèn chua sâu trũng sang vùng đất gò cao hơn (gọi là giồng), ngày xưa trên có nhiều cây bằng lăng mọc nên tên cũ gọi đầy đủ là Ngã Ba Giồng Bằng Lăng. Đây là điểm giao nhau giữa Tỉnh lộ 9 từ Đức Hòa về Hóc Môn với Tỉnh lộ 14 (nay là Phan Văn Hớn), xuất phát từ Ngã Ba Giồng đi Tham Lương hướng về chợ Bến Thành, Bến Nghé xưa.

Sách Gia Định xưa của Huỳnh Minh có đoạn ghi lại: từng đoàn người gánh gồng cau trầu, sản vật, tụ lại chờ nhau để hợp lực vượt qua vùng rừng có nhiều cọp dữ lẫn cướp cạn, gánh hàng về bán ở chợ thành. Đến thời thực dân Pháp khai thác thuộc địa lần nhứt, năm 1890, chúng đã qui hoạch giao thông thủy toàn Nam kỳ, cho đào loạt kinh An Hạ, kinh Thầy Cai nối sông Đồng Nai, thượng nguồn sông Sài Gòn với sông Vàm Cỏ Đông… Giúp lưu lượng ghe thuyền, vận chuyển hàng hóa gạo thóc lu khạp, qua vùng này ngày càng nhiều. Vùng đất quanh Ngã Ba Giồng, bắt đầu có người tụ về sinh sống, thuê đất làm tá điền hoặc khẩn hoang làm ruộng nộp tô cho bọn địa chủ, quan làng, hương quản. Người Pháp còn khảo sát địa nhưỡng, dự định thử nghiệm lập trang trại nuôi bò thả đàn qui mô lớn ở vùng này.

Trãi suốt chiều dài lịch sử, vùng đất Ngã Ba Giồng đã trở thành điểm hội tụ của người dân 3 địa phương Hóc Môn, Bà Điểm, Đức Hòa luôn gắn bó nhau trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là điểm tập hợp, xuất phát của các cánh quân trong các các cuộc khởi nghĩa của Trương Định, Trương Quyền năm 1860- 1865; Nguyễn Ảnh Thủ đánh đồn Thuận Kiều năm 1870; đặc biệt là cuộc khởi nghĩa 18 Thôn Vườn Trầu do hai ông Phan Văn Hớn, quê ở làng Tân Thới Nhất (nay là xã Bà Điểm) làm Chánh lãnh binh và ông Nguyễn Văn Quá quê ở làng Mỹ Hạnh làm Tổng lãnh binh tấn công đốt cháy Dinh quận Bình Long (nay là huyện Hóc Môn), giết chết vợ chồng Đốc phủ gian ác Trần Tử Ca mùa xuân năm Ất Dậu 1885. Sau đó để cứu dân khỏi bị thực dân Pháp và tay sai khủng bố trả thù, hai Ông Hớn, Quá đã ra nộp mình, chịu án hành hình trước chợ Bình Long (chợ Hóc Môn ngày nay), để lại nhiều thương tiếc trong lòng nhân dân.